جریان مجاز کابل؛ روش خواندن جدول و ضرایب تصحیح

جریان بار جریان مجاز و جریان کلید چه تفاوتی دارند؟

جریان بار، چیزی است که مدار برای تغذیه مصرف‌کننده نیاز دارد. جریان مجاز کابل، ظرفیت حرارتی آن در شرایط نصب تعریف‌شده است. جریان نامی یا تنظیم وسیله حفاظتی هم پارامتر سوم است؛ برابر دانستن این سه عدد بدون بررسی طراحی درست نیست.

برای مدارهای معمول با حفاظت اضافه‌بار، هماهنگی کلی با رابطه زیر بیان می‌شود؛ اما این رابطه تنها بخش انتخاب است و کنترل اتصال کوتاه، افت ولتاژ و الزامات خاص مدار باقی می‌مانند.

در اینجا IB جریان طراحی بار، In جریان نامی یا تنظیم حفاظت و Iz جریان مجاز کابل در شرایط نصب است. ویژگی عملکرد وسیله حفاظتی هم باید کنترل شود؛ تنها برابر کردن آمپراژ کلید با یک عدد در جدول کافی نیست.

مرجع این بخش: Schneider Electric؛ هماهنگی کابل و وسیله حفاظتی

چرا روش نصب نتیجه را تغییر می‌دهد؟

کابل روی سطح، داخل لوله، در عایق حرارتی یا در زمین، گرما را به یک شکل دفع نمی‌کند. تعداد هادی‌های باردار، جنس هادی و نوع عایق نیز بخشی از تعریف جدول‌اند. برای مثال، جدول سه هادی باردار را نباید بی‌توضیح به مدار دو هادی باردار تعمیم داد.

در خاک نیز دما، مقاومت حرارتی و وضعیت مسیر مطرح است. منظور از «دمای محیط» هم دمای هوای محل نصب یا خاک مربوط است، نه دمای اتاقی دور از کابل. مشخصات واقعی مسیر را پیش از انتخاب ستون جدول ثبت کنید.

جدول نمونه: تفاوت دو روش نصب

جدول زیر گزیده آموزشی از شکل G۲۰ راهنمای Schneider است: هادی مسی، عایق PVC با دمای هادی ۷۰ درجه، سه هادی باردار و دمای هوای مرجع ۳۰ درجه سلسیوس. B۲ و C نام روش‌های مرجعند؛ ضرایب محیط و تجمع در این اعداد اعمال نشده‌اند.

مرجع این بخش: Schneider Electric؛ روش نصب، ظرفیت جریان و ضرایب تصحیح

ضرایب تصحیح را چطور بخوانیم؟

هر جدول، محدوده و فرض‌های مشخصی دارد. ضرایب دما، تجمع و سایر شرایط مرتبط باید از همان روش مرجع استخراج شوند؛ ضرایب متعلق به حالت‌های ناسازگار را با هم ترکیب نکنید. عبارت ساده‌شده زیر فقط منطق محاسبه را نشان می‌دهد:

برای نمونه صرفاً محاسباتی، اگر عدد مرجع ۳۲ آمپر و دو ضریب قابل اعمال به‌ترتیب ۰٫۸ و ۰٫۹ باشند، حاصل ۲۳٫۰۴ آمپر است. این ضریب‌ها فرضی‌اند و دستور انتخاب مدار واقعی نیستند. نتیجه نشان می‌دهد چرا نباید عدد خام جدول را مستقیم مبنای سفارش گذاشت.

ترتیب بررسی یک مدار

1. جریان طراحی و حالت‌های راه‌اندازی بار را مشخص کنید.
2. نوع کابل، روش نصب و تعداد هادی‌های باردار را ثبت کنید.
3. عدد مرجع و ضرایب قابل اعمال را از مدارک سازگار بردارید.
4. ظرفیت اصلاح‌شده را با حفاظت و شرایط اتصال کوتاه تطبیق دهید.
5. افت ولتاژ، محدودیت اتصال‌ها و الزامات مکانیکی را جداگانه کنترل کنید.

وزن، قطر ظاهری یا افشان بودن به‌تنهایی ظرفیت جریان را تعیین نمی‌کند. در استعلام فنی، شرایط مسیر را کنار مشخصات بار بنویسید تا پرسش «چند آمپر می‌کشد؟» به یک بررسی قابل پیگیری تبدیل شود.

مرجع این بخش: Schneider Electric؛ روش‌شناسی انتخاب سطح مقطع

مثال گام‌به‌گام: یک مدار تک‌فاز

این مثال فقط شیوه خواندن را نشان می‌دهد؛ عددهای جدول و ضریب‌ها فرضی‌اند و جای مدرک مدل و استاندارد پروژه را نمی‌گیرند.

منطق رایج بررسی این است که جریان بار از جریان وسیله حفاظتی بیشتر نشود و جریان وسیله حفاظتی هم از ظرفیت اصلاح‌شده کابل بالاتر نرود: ۱۸ ≤ ۲۰ ≤ ۲۰٫۳. در این مثال شرط برقرار است، اما حاشیه کم است و ممکن است افت ولتاژ یا ترمینال، سطح مقطع بزرگ‌تری بخواهد.

اشتباه‌های رایج هنگام استفاده از جدول

• ستون روش نصب را اشتباه خواندن؛ مثلاً ستون کابل در هوا برای کابل داخل لوله.
• نادیده‌گرفتن گروه‌بندی چند کابل در یک مسیر یا کانال.
• استفاده از جدول مس برای هادی آلومینیومی.
• کافی‌دانستن ظرفیت جریان بدون کنترل افت ولتاژ و حدود ترمینال.
• گرفتن عدد یک مدل و به‌کاربردن آن برای مدل دیگر.

پرسش‌های متداول