افشان بودن به ساختار هادی مربوط است؛ به‌تنهایی جریان مجاز، ضدآب بودن یا مناسب‌بودن برای حرکت دائمی را مشخص نمی‌کند. مشخصات کامل محصول باید با محل استفاده تطبیق داده شود.
رشته کابل با تار هادی فرق دارد
در کابل افشان، هر هادی از تعدادی مفتول نازک‌تر تشکیل می‌شود. این تارها کنار هم یک هادی با سطح مقطع نامی مشخص می‌سازند و عایق، آن را از هادی‌های دیگر جدا می‌کند. بسیاری از کابل‌های افشان معمولی هادی کلاس ۵ دارند؛ کلاس ۶ برای انعطاف بیشتر نیز وجود دارد.
در اصطلاح خرید، «سه‌رشته» معمولاً تعداد هادی‌های عایق‌دار را توصیف می‌کند، نه تعداد تارهای مس داخل هر هادی. در کابل سه در دوونیم، سه هادی با سطح مقطع نامی دوونیم میلی‌متر مربع داریم؛ مجموع آن‌ها را نباید سطح مقطع هر رشته تلقی کرد.
مرجع این بخش: Eland Cables؛ ساختار هادی و کلاس‌های ۱، ۲، ۵ و ۶
افشان نیمه‌افشان و مفتولی را جدا کنیم
| ساختار هادی | ویژگی اصلی | نکته انتخاب |
|---|---|---|
| کلاس ۱؛ تک‌مفتولی | یک مفتول در هر هادی | متداول در نصب ثابت؛ مدل محصول تعیین‌کننده است |
| کلاس ۲؛ چندمفتولی | چند مفتول با ساختار هادی سخت | نیمه‌افشان به معنی کابل حرکت دائم نیست |
| کلاس ۵؛ افشان | تارهای ریزتر و انعطاف بیشتر | حدود خمش و کاربرد را از دیتاشیت بخوانید |
| کلاس ۶؛ بسیار افشان | ساختار انعطاف‌پذیرتر | ویژگی کل کابل همچنان نیازمند بررسی است |
کلاس هادی، درجه‌بندی کلی کیفیت یا ایمنی کابل نیست. یک کابل کلاس ۵ نامتناسب با محیط از یک کابل نصب ثابتِ درست انتخاب‌شده بهتر نیست. استاندارد IEC ۶۰۲۲۸ مشخصات هادی، از جمله سطح مقطع نامی و مقاومت را پوشش می‌دهد؛ کاربرد نهایی باید در استاندارد و برگه همان نوع کابل مشخص باشد.
مرجع این بخش: IEC ۶۰۲۲۸:۲۰۲۳؛ معرفی استاندارد هادی کابل‌های عایق‌دار
کابل افشان کجا کاربرد دارد؟
کابل‌های افشان در مدل‌های متنوع برای تجهیزات، کنترل و برخی اتصال‌های انعطاف‌پذیر عرضه می‌شوند. هر مدل، ولتاژ، دما و محیط مجاز خودش را دارد. مثلاً برگه H۰۵VV-F مورد اشاره در منابع، کاربرد عمومی سبک با عایق و روکش PVC را توصیف می‌کند و برای همه محیط‌های صنعتی یا فضای باز مناسب معرفی نشده است.
پس عنوان «افشان» برای انتخاب کابل در تماس با آب، روغن، نور خورشید، کشش یا حرکت پیوسته کافی نیست. این ویژگی‌ها باید برای همان مدل تأیید شده باشند. کابل نرم عمومی را صرفاً به دلیل خم‌شدن آسان، جای تراول کابل آسانسور یا کابل زنجیر حامل نگذارید.
مرجع این بخش: Eland Cables؛ برگه کابل افشان H۰۵VV-F و حدود کاربرد آن
چرا کیفیت اتصال در افشان مهم است؟
اتصال باید بتواند همه تارهای هادی را به شکل تعریف‌شده نگه دارد. انتخاب سرسیم یا کابلشو، طول آماده‌سازی و گشتاور اتصال تابع نوع ترمینال و دستورالعمل آن است. بریده‌شدن بخشی از تارها یا قرارگرفتن اتصال نامتناسب زیر پیچ می‌تواند سطح تماس مؤثر را تغییر دهد.
از این مطلب نمی‌توان دستور واحدی مثل «همه هادی‌ها باید قلع‌اندود شوند» یا «هر ترمینالی سرسیم می‌خواهد» استخراج کرد. روش آماده‌سازی را سازنده ترمینال و شرایط پروژه مشخص می‌کند و اجرای اتصال باید در مدار بی‌برق انجام شود.
نمونه خواندن و نوشتن سفارش
عبارت «کابل افشان مسی سه در دوونیم» بخشی از سفارش را روشن می‌کند، اما هنوز مدل، ولتاژ، وجود هادی حفاظتی، جنس روکش و محیط استفاده باید مشخص شوند. رنگ روکش بیرونی هم به‌تنهایی پاسخ این پرسش‌ها نیست.
- تعداد هادی‌ها و سطح مقطع نامی هر هادی را جدا بنویسید.
- کلاس و جنس هادی و مشخصات عایق و روکش را از برگه مدل بخواهید.
- کاربرد ثابت، خمش گاه‌به‌گاه یا حرکت دائمی را صریح اعلام کنید.
- طول، بسته‌بندی و نیاز به هادی حفاظتی را با طرح تطبیق دهید.
در می‌توانید ساختار مدل‌های موجود را ببینید. برای تصمیم درباره سایز، مطالعه و لازم است؛ نرم بودن، جای این دو کنترل را نمی‌گیرد.
اتصال کابل افشان؛ سرسیم و ترمینال
رشته‌های ظریف هادی افشان زیر فشار پیچ ترمینال ممکن است پراکنده یا له شوند و اتصال شل بماند. برای کاهش این خطر، از سرسیم یا سرکابل مناسب و ابزار پرس سازگار با آن استفاده کنید.
- سطح مقطع سرسیم باید با سطح مقطع هادی یکی باشد.
- پرس باید با ابزار و قالب مخصوص همان سرسیم انجام شود.
- ترمینال مقصد باید برای هادی افشان یا سرسیم‌دار معرفی شده باشد.
- اتصال را بعد از پرس بصری بررسی کنید و رشته‌ای بیرون نماند.
بسیاری از دستورالعمل‌های ترمینال پیچی، لحیم‌کردن سر هادی را توصیه نمی‌کنند. دستورالعمل سازنده ترمینال و استاندارد پروژه ملاک است.
انعطاف بیشتر یعنی چه؟ شعاع خم و نوع حرکت
انعطاف‌پذیربودن به‌معنی بی‌حدبودن خم نیست. هر مدل حداقل شعاع خم دارد و آن را باید از برگه فنی همان مدل خواند.
مهم‌تر از آن، نوع کار است: نصب ثابت، جابه‌جایی گاه‌به‌گاه و حرکت مداوم یکسان نیستند. برای حرکت دائمی، مثلاً داخل زنجیر کابل، مدل مخصوص آن کاربرد لازم است و هر کابل افشانی مناسب نیست.
پرسش‌های متداول
آیا افشان همان کابل چندرشته است؟
خیر. چندرشته به تعداد هادی‌های عایق‌دار اشاره دارد؛ افشان ساختار تارهای داخل هر هادی را توصیف می‌کند.
آیا هر کابل افشان برای نصب بیرونی مناسب است؟
خیر؛ مقاومت محیطی، روکش و کاربرد مجاز باید برای همان مدل اعلام شده باشد.
آیا هرچه تارها بیشتر باشند کابل استانداردتر است؟
تعداد تار به‌تنهایی کافی نیست. مقاومت هادی، ساختار، ابعاد و سایر الزامات مدل باید کنترل شوند.
محصولات مرتبط با این موضوع
این کالاها برای مطالعه ساختار و مشخصات معرفی شدهاند؛ انتخاب سایز یا تأیید کاربرد در یک مدار مشخص نیستند.
کابل افشان ۳x۲.۵ افشارنژاد خراسان
نمونه کابل چندرشته برای دیدن کلاس هادی، عایق و مشخصات همان مدل.
۴۳۰,۰۰۰ تومان
کابل افشان ۴x۲.۵ افشارنژاد خراسان
نمونهای از همین حوزه برای مقایسه ساختار، سایز و مشخصات.
۵۵۴,۰۰۰ تومان
کابل افشان شیلددار ۳x۱.۵ افشارنژاد خراسان
نمونهای از همین حوزه برای مقایسه ساختار، سایز و مشخصات.
۳۵۰,۰۰۰ تومانکابل افشان ۳x۴ افشارنژاد خراسان
نمونهای از همین حوزه برای مقایسه ساختار، سایز و مشخصات.
۶۶۰,۰۰۰ تومان